Στις επιπτώσεις που μπορεί να έχουν τα νέα μέτρα στη ρευστότητα, τις επενδύσεις και το λειτουργικό κόστος των μικρομεσαίων επιχειρήσεων εστιάζει η Alpha Bank στο τελευταίο Δελτίο Οικονομικών Εξελίξεων. Η ανάλυση εξετάζει τις παρεμβάσεις που ανακοινώθηκαν στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης σε συνδυασμό με τις επιδόσεις των ΜμΕ και τη σταδιακή ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης.

Σύμφωνα με την τράπεζα, τα μέτρα αποσκοπούν στη βελτίωση της πρόσβασης στη χρηματοδότηση, στη μείωση επιμέρους φορολογικών επιβαρύνσεων και στην ενθάρρυνση των παραγωγικών επενδύσεων. Ο τελικός αντίκτυπός τους, πάντως, θα εξαρτηθεί από το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής, τους όρους συμμετοχής στα χρηματοδοτικά προγράμματα και τη δυνατότητα των πολύ μικρών επιχειρήσεων να αξιοποιήσουν τα διαθέσιμα εργαλεία.
Ανάπτυξη 1,9% για την οικονομία στο πρώτο εξάμηνο

Η ελληνική οικονομία διατήρησε την ανοδική της πορεία κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, παρά τις εξωτερικές προκλήσεις. Το πραγματικό Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν αυξήθηκε κατά 1,9% σε ετήσια βάση, έναντι 1,4% στην Ευρωζώνη.

Η ανάπτυξη στηρίχθηκε στην εγχώρια ζήτηση, με τις επενδύσεις να καταγράφουν τη μεγαλύτερη άνοδο.
Βασικά μεγέθη οικονομίας    Ετήσια μεταβολή
Πραγματικό ΑΕΠ    +1,9%
Μέσος όρος Ευρωζώνης    +1,4%
Επενδύσεις    +9%
Ιδιωτική κατανάλωση    +0,9%
Δημόσια κατανάλωση    +2,4%
Πραγματική Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία    +1,6%

Από την πλευρά της παραγωγής, η πραγματική Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία αυξήθηκε κατά 1,6%, με θετική συμβολή από τη βιομηχανία, τις κατασκευές και την πλειονότητα των υπηρεσιών.
Κλάδος    Ετήσια μεταβολή ΑΠΑ
Κατασκευές    +13,3%
Χρηματοπιστωτικές και ασφαλιστικές δραστηριότητες    +6,2%
Ενημέρωση και επικοινωνία    +5%
Βιομηχανία    +2,8%
Εμπόριο, μεταφορές, αποθήκευση, καταλύματα και εστίαση    -1,4%
Η θέση των ΜμΕ στην ελληνική οικονομία

Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις εξακολουθούν να αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος του παραγωγικού ιστού της χώρας. Με βάση τις εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2025, αντιπροσωπεύουν το 99,9% του συνολικού αριθμού επιχειρήσεων, το 84,6% της απασχόλησης και το 58,3% της προστιθέμενης αξίας.
Συμμετοχή των ΜμΕ στην οικονομία    Ποσοστό
Σύνολο επιχειρήσεων    99,9%
Απασχόληση    84,6%
Προστιθέμενη αξία    58,3%

Η Ελλάδα καταγράφει, επίσης, υψηλότερη αναλογία μικρομεσαίων επιχειρήσεων σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
ΜμΕ ανά 1.000 κατοίκους το 2025    Αριθμός
Ελλάδα    97
Μέσος όρος ΕΕ-27    75

Ιδιαίτερη είναι η συμβολή των πολύ μικρών επιχειρήσεων, δηλαδή εκείνων που απασχολούν λιγότερους από δέκα εργαζομένους. Από το 2023, η συγκεκριμένη κατηγορία εμφανίζει διψήσιους ρυθμούς αύξησης της προστιθέμενης αξίας.

Οι επιδόσεις αυτές συνδέονται, μεταξύ άλλων, με την ανάκαμψη της εγχώριας και εξωτερικής ζήτησης μετά την πανδημία, την αύξηση των δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων, τα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά προγράμματα και τις φορολογικές και ασφαλιστικές παρεμβάσεις.
Επιχορηγήσεις 1,61 δισ. ευρώ στις ΜμΕ

Ιδιαίτερη ήταν η συμβολή του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, το οποίο λειτούργησε ως βασικός μηχανισμός χρηματοδότησης για τον ψηφιακό μετασχηματισμό, την πράσινη μετάβαση, την έρευνα και την καινοτομία.

Οι εγκεκριμένες επιχορηγήσεις προς τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις ανήλθαν συνολικά σε 1,61 δισ. ευρώ. Παράλληλα, υπογράφηκαν 489 δανειακές συμβάσεις, με συνολικό προϋπολογισμό 5,6 δισ. ευρώ.
Χρηματοδότηση ΜμΕ μέσω ΤΑΑ    Μέγεθος
Εγκεκριμένες επιχορηγήσεις    1,61 δισ. ευρώ
Δανειακές συμβάσεις    489
Συνολικός προϋπολογισμός συμβάσεων    5,6 δισ. ευρώ

Η ολοκλήρωση του ΤΑΑ περιορίζει μία σημαντική πηγή επενδυτικής στήριξης. Σύμφωνα με την Alpha Bank, η επίδρασή του αναμένεται να συνεχιστεί μεσοπρόθεσμα, ωστόσο η επόμενη περίοδος δημιουργεί ανάγκη για εναλλακτικά χρηματοδοτικά εργαλεία.
Τι προβλέπεται για το 2026

Οι προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δείχνουν ότι οι ελληνικές ΜμΕ αναμένεται να διατηρήσουν τη δυναμική τους μέσα στο 2026.

Η απασχόληση εκτιμάται ότι θα αυξηθεί κατά 4,1%, ενώ η πραγματική προστιθέμενη αξία προβλέπεται να ενισχυθεί κατά 6,5%.

Ακόμη υψηλότερες είναι οι προβλέψεις για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις. Η απασχόληση αναμένεται να αυξηθεί κατά 7,6%, σημειώνοντας την υψηλότερη επίδοση μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ-27. Η προστιθέμενη αξία τους εκτιμάται ότι θα ενισχυθεί κατά 13,2%, επίδοση που είναι η δεύτερη υψηλότερη στην ΕΕ μετά την Τσεχία.
Προβλέψεις για το 2026    Απασχόληση    Πραγματική προστιθέμενη αξία
Σύνολο ΜμΕ    +4,1%    +6,5%
Πολύ μικρές επιχειρήσεις    +7,6%    +13,2%
Ο αναμενόμενος αντίκτυπος των νέων μέτρων

Το πακέτο που ανακοινώθηκε στη ΔΕΘ περιλαμβάνει χρηματοδοτικά, φορολογικά και επενδυτικά μέτρα. Οι επιδράσεις τους δεν αναμένεται να είναι ταυτόχρονες ή ίδιες για όλες τις επιχειρήσεις, καθώς ορισμένες παρεμβάσεις θα εφαρμοστούν σταδιακά και άλλες προϋποθέτουν την ένταξη σε συγκεκριμένα προγράμματα.

Η σταδιακή μείωση της προκαταβολής φόρου των νομικών προσώπων από το 80% στο 50% μπορεί να περιορίσει τα ποσά που δεσμεύουν οι επιχειρήσεις έναντι των φορολογικών υποχρεώσεων της επόμενης χρήσης.

Η παρέμβαση δεν μειώνει τον φόρο που αναλογεί στα πραγματοποιηθέντα κέρδη. Επηρεάζει, όμως, τον χρόνο καταβολής του και μπορεί να αυξήσει τα διαθέσιμα κεφάλαια για λειτουργικές ανάγκες, επενδύσεις ή αποπληρωμή υποχρεώσεων.

Η επίδραση θα είναι σταδιακή, καθώς η μείωση θα αρχίσει το 2028 και θα πραγματοποιείται κατά πέντε ποσοστιαίες μονάδες τον χρόνο μέχρι η προκαταβολή να περιοριστεί στο 50%.
Ποιους επηρεάζει το τέλος επιτηδεύματος

Η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος περιορίζει μία πάγια επιβάρυνση, η οποία δεν συνδέεται άμεσα με το ύψος της κερδοφορίας.

Η μεταβολή μπορεί να έχει αναλογικά μεγαλύτερη σημασία για μικρότερες επιχειρήσεις με περιορισμένο κύκλο εργασιών ή χαμηλά περιθώρια κέρδους. Η εφαρμογή της, ωστόσο, θα γίνει σε διαφορετικό χρόνο: από το 2027 στη Θεσσαλονίκη και στην περιφέρεια και από το 2029 στην Αττική.
Κίνητρο για μηχανολογικό εξοπλισμό

Για τις επενδύσεις σε μηχανολογικό εξοπλισμό που θα πραγματοποιηθούν από το 2027 προβλέπεται η ολοκλήρωση των αποσβέσεων σε έξι αντί για δέκα χρόνια.

Οι ταχύτερες αποσβέσεις επιτρέπουν στις επιχειρήσεις να αναγνωρίζουν φορολογικά μεγαλύτερο μέρος της δαπάνης σε μικρότερο χρονικό διάστημα. Η παρέμβαση μπορεί να επηρεάσει τον χρόνο πραγματοποίησης μιας επένδυσης, χωρίς όμως να μειώνει το αρχικό της κόστος ή να εξασφαλίζει τη χρηματοδότησή της.
Νέα χρηματοδότηση 1,5 δισ. ευρώ

Τα δύο νέα προγράμματα της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας, συνολικού ύψους 1,5 δισ. ευρώ, προορίζονται για τη χρηματοδότηση επενδυτικών σχεδίων και την κάλυψη αναγκών ρευστότητας.

Η σημασία τους συνδέεται με τη σταδιακή ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης. Ο βαθμός αξιοποίησής τους θα εξαρτηθεί από τα κριτήρια επιλεξιμότητας, το κόστος δανεισμού και τη δυνατότητα των μικρότερων επιχειρήσεων να παρουσιάσουν ολοκληρωμένα επενδυτικά σχέδια.
Το πρόγραμμα ενεργειακής αναβάθμισης

Το πρόγραμμα ύψους 395 εκατ. ευρώ από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο θα απευθύνεται σε 12.000 πολύ μικρές επιχειρήσεις.

Στόχος είναι η μείωση της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας μέσω παρεμβάσεων ενεργειακής αναβάθμισης. Ο αντίκτυπος στο λειτουργικό κόστος θα εξαρτηθεί από το ποσοστό επιδότησης, το ύψος της ίδιας συμμετοχής και την εξοικονόμηση που θα επιτυγχάνει κάθε επένδυση.
Οι προκλήσεις για την επόμενη περίοδο

Παρά τις θετικές προβλέψεις, οι ΜμΕ εξακολουθούν να βρίσκονται αντιμέτωπες με την αυξημένη γεωπολιτική αβεβαιότητα, τη μεταβλητότητα των τιμών ενέργειας και την ανάγκη ενίσχυσης της παραγωγικότητας.

Η Alpha Bank επισημαίνει ότι ο τεχνολογικός και ψηφιακός μετασχηματισμός παραμένει κρίσιμος για τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας. Παράλληλα, η αύξηση του μέσου μεγέθους των επιχειρήσεων, η βελτίωση της εταιρικής διακυβέρνησης και η κατάρτιση ολοκληρωμένων επιχειρηματικών σχεδίων μπορούν να διευκολύνουν την πρόσβαση σε χρηματοδότηση.

Συνεπώς, τα νέα μέτρα μπορούν να επηρεάσουν τη ρευστότητα, το φορολογικό και ενεργειακό κόστος και τις επενδυτικές αποφάσεις των ΜμΕ. Η έκταση της επίδρασης θα κριθεί από την εφαρμογή των παρεμβάσεων, τη δυνατότητα συμμετοχής των μικρότερων επιχειρήσεων και το κατά πόσο οι διαθέσιμοι πόροι θα μετατραπούν σε παραγωγικές επενδύσεις.

Τα στοιχεία για τις ΜμΕ βασίζονται στην ετήσια έκθεση «Annual Report on European SMEs 2025/2026» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και στις βάσεις της Eurostat. Ως ΜμΕ ορίζονται οι επιχειρήσεις με λιγότερους από 250 εργαζομένους. Στην ανάλυση, οι πολύ μικρές επιχειρήσεις απασχολούν έως 9 εργαζομένους, οι μικρές από 10 έως 49 και οι μεσαίες από 50 έως 249 εργαζομένους.