Σε τροχιά σχεδιασμού των επόμενων παρεμβάσεων μπαίνει το οικονομικό επιτελείο, έχοντας ήδη εξασφαλίσει έναν σημαντικό δημοσιονομικό «χώρο» για τη διετία 2026-2027. Το διαθέσιμο περιθώριο, που φτάνει τα 1,2 δισ. ευρώ, αποτελεί τη βάση πάνω στην οποία θα «χτιστεί» το πακέτο παροχών και φοροελαφρύνσεων που αναμένεται να παρουσιαστεί στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης.

 

Παράλληλα, διατηρείται μια πρόσθετη ευελιξία ύψους περίπου 200 εκατ. ευρώ, η οποία μπορεί να ενεργοποιηθεί ακόμη και εντός του καλοκαιριού, εφόσον το απαιτήσουν οι εξελίξεις στο διεθνές περιβάλλον και κυρίως στη Μέση Ανατολή. Το «μαξιλάρι» αυτό λειτουργεί ως μηχανισμός άμεσης αντίδρασης σε ενδεχόμενες αναταράξεις, ιδίως στο ενεργειακό κόστος.

 

Όπως προκύπτει από τις τοποθετήσεις του υφυπουργού Οικονομικών Θάνου Πετραλιά, ο δημοσιονομικός χώρος δεν προέκυψε συγκυριακά, αλλά αποτελεί αποτέλεσμα της πορείας των καθαρών δαπανών, που πλέον αποτελούν τον βασικό δείκτη αξιολόγησης στο πλαίσιο των νέων ευρωπαϊκών κανόνων. Για το 2026 η απόκλιση από το επιτρεπόμενο όριο δαπανών διαμορφώνεται στο -0,1% του ΑΕΠ, ενώ για το 2027 στο -0,4%, δημιουργώντας περιθώρια για πρόσθετες παρεμβάσεις.

 

Μετά την ενσωμάτωση των ήδη νομοθετημένων μέτρων, το καθαρό δημοσιονομικό περιθώριο εκτιμάται σε περίπου 200 εκατ. ευρώ για το 2026 και σε περίπου 1 δισ. ευρώ για το 2027. Πρόκειται για έναν «καθαρό» χώρο, που δεν προκύπτει από έκτακτες πηγές, αλλά από μόνιμα χαρακτηριστικά της οικονομικής πολιτικής.

 

Σημαντική συμβολή στη διαμόρφωση αυτού του περιθωρίου είχαν, αφενός, τα αυξημένα και πιο σταθερά έσοδα και, αφετέρου, οι παρεμβάσεις περιορισμού δαπανών. Στο σκέλος των εσόδων, περίπου 200 εκατ. ευρώ ετησίως αποδίδονται στις δράσεις καταπολέμησης της φοροδιαφυγής και στην επέκταση ψηφιακών εργαλείων. Η ψηφιακή κάρτα εργασίας, η διεύρυνση των ηλεκτρονικών συναλλαγών και η εφαρμογή ψηφιακού πελατολογίου σε κλάδους όπως τα συνεργεία, τα πλυντήρια αυτοκινήτων και οι χώροι στάθμευσης ενισχύουν τη φορολογική συμμόρφωση.

 

Παράλληλα, πρόσθετα έσοδα προέρχονται από την αύξηση της φορολογίας στα ηλεκτρονικά τυχερά παιχνίδια, ενισχύοντας περαιτέρω τα δημόσια ταμεία. Στην πλευρά των δαπανών, η εξοικονόμηση περίπου 600 εκατ. ευρώ συνδέεται με τον εξορθολογισμό λειτουργιών στο Δημόσιο, τη μείωση λειτουργικών εξόδων υπουργείων και τη βελτίωση της διαχείρισης πόρων σε επίπεδο γενικής κυβέρνησης.

 

Με αυτά τα δεδομένα, το οικονομικό επιτελείο στρέφει πλέον την προσοχή του στο περιεχόμενο των μέτρων που θα ανακοινωθούν το φθινόπωρο. Οι επιχειρήσεις φαίνεται να βρίσκονται στο επίκεντρο των σχεδιασμών, με βασικά σενάρια τη μείωση της προκαταβολής φόρου, που σήμερα ανέρχεται στο 80%, σε επίπεδα ακόμη και κοντά στο 55%. Παράλληλα, εξετάζεται η πλήρης κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για τα νομικά πρόσωπα, ως κίνηση ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας.

 

Αντίθετα, λιγότερο πιθανή εμφανίζεται μια νέα μείωση του φορολογικού συντελεστή επί των κερδών, με το βάρος να μετατοπίζεται στη μείωση του μη μισθολογικού κόστους. Η περαιτέρω αποκλιμάκωση των ασφαλιστικών εισφορών θεωρείται πιο στοχευμένη παρέμβαση, καθώς επηρεάζει άμεσα την απασχόληση και τη λειτουργία των επιχειρήσεων.

 

Στο πεδίο των φυσικών προσώπων, έχουν ήδη δρομολογηθεί παρεμβάσεις, όπως η αύξηση του ετήσιου επιδόματος για τους συνταξιούχους στα 300 ευρώ, καθώς και η διεύρυνση των δικαιούχων επιστροφής ενοικίου. Το επόμενο βήμα αφορά την αγορά ακινήτων, όπου εξετάζονται μέτρα που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως κίνητρο για αύξηση της προσφοράς κατοικιών και συγκράτηση των ενοικίων.

 

Σε αυτό το πλαίσιο, στο τραπέζι βρίσκονται διορθωτικές κινήσεις στον ΕΝΦΙΑ, ενόψει και της επικείμενης αναπροσαρμογής των αντικειμενικών αξιών εντός του 2027. Παράλληλα, εξετάζονται αλλαγές στο τεκμαρτό εισόδημα των ελεύθερων επαγγελματιών, με στόχο τη δικαιότερη κατανομή των φορολογικών βαρών.

 

Συνολικά, ο σχεδιασμός της επόμενης διετίας κινείται σε μια λεπτή ισορροπία: από τη μία πλευρά η ανάγκη στήριξης της οικονομίας και των εισοδημάτων και από την άλλη η υποχρέωση διατήρησης της δημοσιονομικής πειθαρχίας. Το τελικό πακέτο της ΔΕΘ αναμένεται να αποτυπώσει αυτή την ισορροπία, σε ένα περιβάλλον που παραμένει ευμετάβλητο και επηρεάζεται έντονα από τις διεθνείς εξελίξεις.