Άρθρο 09. Έννοια υποκαταστήματος. Βιβλία υποκαταστήματος.

Λ.<sup>(1)</sup>Για την εφαρμογή των διατάξεων του Κώδικα αυτού, υποκα­τάστημα είναι οποιαδήποτε εκτός της έδρας της επιχείρησης επαγγελμα­τική εγκατάσταση του επιτηδευματία, στην οποία ενεργείται παραγωγική ή συναλλακτική δραστηριότητα, ανεξάρτητα από το εάν αυτή διενεργείται κατ’ εντολή της έδρας ή άλλου υποκαταστήματος σε εκτέλεση σχετικών συμβάσεων.

Δεν θεωρείται ότι στις επαγγελματικές εγκαταστάσεις του επιτηδευ­ματία ενεργείται συναλλακτική δραστηριότητα όταν πραγματοποιούνται μόνο απλές παραλαβές ή παραδόσεις αγαθών ή όταν ενεργούνται εργα­σίες διοικητικές, προβολής αγαθών ή άλλες συναφείς εργασίες και οι δο­σοληψίες στις εγκαταστάσεις αυτές περιορίζονται μόνο στη διενέργεια των εξόδων λειτουργίας τους.

Κατ’ εξαίρεση των όσων ορίζονται στα προηγούμενα εδάφια δεν θεωρούνται υποκαταστήματα οι προσωρινοί εκθεσιακοί χώροι, καθώς και οι λοιπές πρόσκαιρες εγκαταστάσεις που λειτουργούν για χρονικό διάστημα μέχρι τριάντα (30) ημερολογιακές ημέρες.<sup>(2)</sup>

2.<sup>(3)</sup>Ο επιτηδευματίας που τηρεί βιβλία πρώτης ή δεύτερης κα­τηγορίας τηρεί και στο υποκατάστημα του ιδιαίτερο βιβλίο αγορών ή εσόδων - εξόδων.

Παρέχεται η δυνατότητα μη τήρησης των πιο πάνω βιβλίων, εφό­σον οι συναλλαγές του υποκαταστήματος καταχωρούνται στα βιβλία της έδρας και ειδικά οι αγορές και οι πωλήσεις κάθε υποκαταστήματος πα­ρακολουθούνται χωριστά από τα αντίστοιχα δεδομένα της έδρας ή άλλου υποκαταστήματος.<sup>(4)</sup>

3. Ο επιτηδευματίας που τηρεί βιβλία τρίτης κατηγορίας, τηρεί στο υποκατάστημα κατά τη διπλογραφική μέθοδο τουλάχιστον ημερολόγιο ταμειακών και συμψηφιστικών πράξεων.

Στο τέλος κάθε μήνα συντάσσει μηνιαίο διπλότυπο φύλλο ανάλυ­σης και ελέγχου με ανάπτυξη αντίστοιχη με εκείνη των λογαριασμών της έδρας.

Στο φύλλο ανάλυσης και ελέγχου καταχωρούνται και τα προοδευτι­κά αθροίσματα των προηγούμενων μηνών.

Το πρωτότυπο αποστέλλεται στην έδρα για ενημέρωση των βιβλί­ων.

Ο επιτηδευματίας οεν υποχρεούται στη σύνταξη φύλλου ανάλυσης και ελέγχου, εφόσον το ημερολόγιο είναι διπλότυπο με ανάπτυξη αντίσ­τοιχη εκείνης των λογαριασμών της έδρας.

Ο επιτηδευματίας μπορεί να τηρεί, για το υποκατάστημα του, αντί των όσων πιο πάνω αναφέρονται, ημερήσιο διπλότυπο φύλλο συναλλα­γών, στο οποίο καταχωρούνται ξεχωριστά:

α) το υπόλοιπο του ταμείου της προηγούμενης ημέρας,β) οι ταμειακές πράξεις και γ) οι συμψηφιστικές πράξεις.

Το πρωτότυπο του φύλλου αυτού αποστέλλεται στην έδρα, για την ενημέρωση των βιβλίων της.

Όταν τα βιβλία της έδρας και του υποκαταστήματος τηρούνται μη­χανογραφικά, το ημερολόγιο ταμειακών και συμψηφιστικών πράξεων ή το μηνιαίο φύλλο ανάλυσης ελέγχου ή το ημερήσιο φύλλο συναλλαγών τηρούνται απλότυπα και τα δεδομένα τους αποστέλλονται στην έδρα με οποιοδήποτε τρόπο για την ενημέρωση των βιβλίων της/<sup>5;</sup>

Παρέχεται η δυνατότητα μη τήρησης των πιο πάνω ημερολογίων και καταστάσεων εφόσον οι συναλλαγές του υποκαταστήματος καταχω­ρούνται στα βιβλία της έδρας και ειδικά οι αγορές, οι πωλήσεις και το τα­μείο κάθε υποκαταστήματος παρακολουθούνται χωριστά από τα αντίστο­ιχα δεδομένα της έδρας ή άλλου υποκαταστήματος και εφόσον δίνεται άμεσα στον έλεγχο το υπόλοιπο ταμείου κάθε υποκαταστήματος για το οποίο δεν τηρούνται βιβλία μέχρι την ημέρα που σύμφωνα με τις διατάξε­ις της παραγράφου 2 του άρθρου 17 ή της παραγράφου 4 του άρθρου 24, έπρεπε να έχει γίνει η ενημέρωση των βιβλίων.<sup>(6)</sup>

Το υποκατάστημα από τα βιβλία του οποίου εξάγεται αυτοτελές λο­γιστικό αποτέλεσμα τηρεί ίδια βιβλία τρίτης κατηγορίας και εξάγει τελικό αποτέλεσμα το οποίο ενσωματώνεται με λογιστική εγγραφή στα βιβλία της έδρας/<sup>7;</sup>

4.<sup>(8)</sup>Δεν υπάρχει υποχρέωση τήρησης των βιβλίων υποκαταστήμα­τος στις εξής περιπτώσεις:

α) Στο υποκατάστημα που στεγάζεται σε συνεχόμενο ή στον ίδιο κτιριακό χώρο με την έδρα ή με άλλο υποκατάστημα.

β) Στις οποιεσδήποτε πρόσκαιρες εγκαταστάσεις. Τα στοιχεία των συναλλαγών των εγκαταστάσεων της περίπτωσης αυτής καταχωρούνται στα βιβλία της έδρας ή του υποκαταστήματος στο οποίο ανήκουν το αρ­γότερο μέχρι τη δέκατη πέμπτη (15<sup>η</sup>) ημέρα του επόμενου μήνα από την έκδοση ή τη λήψη τους, κατά περίπτωση.

Το υποκατάστημα της πιο πάνω περίπτωσης α’ απαλλάσσεται με­τά από γνωστοποίηση στον αρμόδιο προϊστάμενο Δ.Ο.Υ. και από την τήρηση ιδιαίτερου πρόσθετου βιβλίου της παραγράφου 5 του άρθρου 10 του παρόντος Κώδικα, εφόσον τα δεδομένα του καταχωρούνται στο πρόσθετο βιβλίο που τηρείται στην έδρα ή σε άλλο υποκατάστημα του ίδιου ή συνεχόμενου κτιριακού χώρου.

Το υποκατάστημα της πιο πάνω περίπτωσης β’ απαλλάσσεται και από την τήρηση ιδιαίτερου βιβλίου αποθήκης, καθώς και από τη σύνταξη καταστάσεων ποσοτικής καταχώρισης των αποθεμάτων, εφόσον τα δε­δομένα του βιβλίου ή των καταστάσεων αυτών καταχωρούνται διακεκρι­μένα στα αντίστοιχα βιβλία ή καταστάσεις της έδρας.

5.’Με γνωστοποίηση του επιτηδευματία στον προϊστάμενο* <sup>;</sup> της δημόσιας οικονομικής υπηρεσίας της έδρας μπορεί να επιτραπεί από την έναρξη της λειτουργίας τους ή της διαχειριστικής περιόδου η ενσωμάτω­ση των δεδομένων των βιβλίων υποκαταστημάτων, που δεν εξάγουν αυτοτελές αποτέλεσμα, στα βιβλία άλλου υποκαταστήματος με αυτοτελές αποτέλεσμα. Επίσης μπορεί να επιτραπεί η ενσωμάτωση των δεδομέ­νων των βιβλίων υποκαταστημάτων που δεν εξάγουν αυτοτελές αποτέ­λεσμα στα βιβλία της έδρας, μέσω των βιβλίων άλλου υποκαταστήματος, το οποίο επίσης δεν εξάγει αυτοτελές αποτέλεσμα. Οι ανωτέρω γνωστο­ποιήσεις*^ κοινοποιούνται και στον προϊστάμενο της δημόσιας οικονομι­κής υπηρεσίας στον οποίο υπάγεται το υποκατάστημα. Τα δεδομένα των βιβλίων των υποκαταστημάτων τα οποία ενσωματώνονται στα βιβλία άλλου υποκαταστήματος εμφανίζονται χωριστά από τα δεδομένα των βιβλίων του υποκαταστήματος αυτού.

(1)  Η παράγραφος 1 του άρθρου 9 αντικαταστάθηκε με το άρθρο 2§9 του ν. 3052/2002 και
ισχύει σύμφωνα με το άρθρο 16 του ίδιου νόμου από 1.1.2003. Η παράγραφος που αντικατασ-
τάθηκε είχε ως εξής:

«1. Για την εφαρμογή των διατάξεων του Κώδικα αυτού, υποκατάστημα είναι οποιαδήποτε εκτός της έδρας της επιχείρησης επαγγελματική εγκατάσταση του επιτηδευματία, στην οποία ενεργείται παραγωγική ή συναλλακτική δραστηριότητα.

Δεν θεωρείται ότι στις επαγγελματικές εγκαταστάσεις του επιτηδευματία ενεργείται συναλλακ­τική δραστηριότητα όταν πραγματοποιούνται μόνο απλές παραλαβές ή παραδόσεις αγαθών ή όταν ενεργούνται εργασίες διοικητικές, προβολής αγαθών ή άλλες συναφείς εργασίες και οι δοσοληψίες στις εγκαταστάσεις αυτές περιορίζονται μόνο στη διενέργεια των εξόδων λειτουργί­ας τους/<sup>01</sup>*»

<sup>(α></sup>Το δεύτερο εδάφιο της παραγράφου 1 του άρθρου 9 είχε αντικατασταθεί με το άρθρο 9§11 του ν. 2753/1999 και ίσχυσε σύμφωνα με το άρθρο 26 του ίδιου νόμου από 17.11.1999. Το εδάφιο που αντικαταστάθηκε είχε ως εξής:

«Δεν θεωρείται ότι στις επαγγελματικές εγκαταστάσεις του επιτηδευματία ενεργείται συναλ­λακτική δραστηριότητα όταν πραγματοποιούνται μόνο απλές παραλαβές ή παραδόσεις αγα­θών.»

(2)  Το τελευταίο εδάφιο της παραγράφου 1 του άρθρου 9 αντικαταστάθηκε με το άρθρο
28§13 του ν. 3522/2006 και ισχύει σύμφωνα με το άρθρο 39 του ίδιου νόμου, από 22.12.2006.
Το εδάφιο που αντικαταστάθηκε είχε ως εξής:

«Κατ’ εξαίρεση των όσων ορίζονται στα προηγούμενα εδάφια, οι προσωρινοί εκθεσιακοί χώ­ροι δεν θεωρούνται υποκαταστήματα.»

(3)Η παράγραφος 2 του άρθρου 9 αντικαταστάθηκε με το άρθρο 28§14 του ν. 3522/2006 και
ισχύει σύμφωνα με το άρθρο 39 του ίδιου νόμου από 22.12.2006. Η παράγραφος που αντικα-
ταστάθηκε είχε ως εξής:

«2. Ο επιτηδευματίας που τηρεί βιβλία πρώτης ή δεύτερης κατηγορίας, τηρεί και στο υποκα­τάστημα όμοια βιβλία με την έδρα και κατά τις διακρίσεις των αντίστοιχων βιβλίων της έδρας.»

(4)  Το τελευταίο εδάφιο της παραγράφου 2 του άρθρου 9 προστίθεται με το άρθρο 19§17 του
ν.3842/2010 και ισχύει με τις διατάξεις του άρθρου 92 του ίδιου νόμου από 01.06.2010.

 

6.<sup>(1Ζ)</sup>Με αίτηση του επιτηδευματία και έγκριση του προϊσταμένου της δημόσιας οικονομικής υπηρεσίας της έδρας μπορεί να επιτραπεί ή μη τήρηση ή η κατά διάφορο τρόπο τήρηση όλων ή μερικών βιβλίων του υποκαταστήματος και του αποθηκευτικού χώρου, με εξαίρεση το βιβλίο αποθήκης. Η έγκριση αυτή κοινοποιείται και στον προϊστάμενο της δη­μόσιας οικονομικής υπηρεσίας στον οποίο υπάγεται το υποκατάστημα ή ο αποθηκευτικός χώρος.

(1)  Η παράγραφος 1 του άρθρου 9 αντικαταστάθηκε με το άρθρο 2§9 του ν. 3052/2002 και
ισχύει σύμφωνα με το άρθρο 16 του ίδιου νόμου από 1.1.2003. Η παράγραφος που αντικατασ-
τάθηκε είχε ως εξής:

«1. Για την εφαρμογή των διατάξεων του Κώδικα αυτού, υποκατάστημα είναι οποιαδήποτε εκτός της έδρας της επιχείρησης επαγγελματική εγκατάσταση του επιτηδευματία, στην οποία ενεργείται παραγωγική ή συναλλακτική δραστηριότητα.

Δεν θεωρείται ότι στις επαγγελματικές εγκαταστάσεις του επιτηδευματία ενεργείται συναλλακ­τική δραστηριότητα όταν πραγματοποιούνται μόνο απλές παραλαβές ή παραδόσεις αγαθών ή όταν ενεργούνται εργασίες διοικητικές, προβολής αγαθών ή άλλες συναφείς εργασίες και οι δοσοληψίες στις εγκαταστάσεις αυτές περιορίζονται μόνο στη διενέργεια των εξόδων λειτουργί­ας τους/<sup>01</sup>*»

<sup>(α></sup>Το δεύτερο εδάφιο της παραγράφου 1 του άρθρου 9 είχε αντικατασταθεί με το άρθρο 9§11 του ν. 2753/1999 και ίσχυσε σύμφωνα με το άρθρο 26 του ίδιου νόμου από 17.11.1999. Το εδάφιο που αντικαταστάθηκε είχε ως εξής:

«Δεν θεωρείται ότι στις επαγγελματικές εγκαταστάσεις του επιτηδευματία ενεργείται συναλ­λακτική δραστηριότητα όταν πραγματοποιούνται μόνο απλές παραλαβές ή παραδόσεις αγα­θών.»

(2)  Το τελευταίο εδάφιο της παραγράφου 1 του άρθρου 9 αντικαταστάθηκε με το άρθρο
28§13 του ν. 3522/2006 και ισχύει σύμφωνα με το άρθρο 39 του ίδιου νόμου, από 22.12.2006.
Το εδάφιο που αντικαταστάθηκε είχε ως εξής:

«Κατ’ εξαίρεση των όσων ορίζονται στα προηγούμενα εδάφια, οι προσωρινοί εκθεσιακοί χώ­ροι δεν θεωρούνται υποκαταστήματα.»

(3)Η παράγραφος 2 του άρθρου 9 αντικαταστάθηκε με το άρθρο 28§14 του ν. 3522/2006 και
ισχύει σύμφωνα με το άρθρο 39 του ίδιου νόμου από 22.12.2006. Η παράγραφος που αντικα-
ταστάθηκε είχε ως εξής:

«2. Ο επιτηδευματίας που τηρεί βιβλία πρώτης ή δεύτερης κατηγορίας, τηρεί και στο υποκα­τάστημα όμοια βιβλία με την έδρα και κατά τις διακρίσεις των αντίστοιχων βιβλίων της έδρας.»

(4)  Το τελευταίο εδάφιο της παραγράφου 2 του άρθρου 9 προστίθεται με το άρθρο 19§17 του
ν.3842/2010 και ισχύει με τις διατάξεις του άρθρου 92 του ίδιου νόμου από 01.06.2010.

(5)Το όγδοο εδάφιο της παραγράφου 3 του άρθρου 9 προστέθηκε με το άρθρο 28§15 του ν. 3522/2006 και ισχύει σύμφωνα με το άρθρο 39 του ίδιου νόμου από 22.12.2006.

(6)Το προτελευταίο εδάφιο της παραγράφου 3 του άρθρου 9 προστίθεται με το άρθρο 19§18 του ν.3842/2010 και ισχύει με το άρθρο 92 του ίδιου νόμου από 01.06.2010.

(7)Το τελευταίο εδάφιο της παραγράφου 3 του άρθρου 9 αντικαταστάθηκε με το άρθρο 2§10 του ν. 3052/2002 και ισχύει σύμφωνα με το άρθρο 16 του ίδιου νόμου από 1.1.2003. Το εδάφιο που αντικαταστάθηκε είχε ως εξής:

«Όταν από τα βιβλία του υποκαταστήματος εξάγεται αυτοτελές λογιστικό αποτέλεσμα, τα δε­δομένα των βιβλίων αυτών ενσωματώνονται στα βιβλία της έδρας χωριστά από τα δεδομένα των βιβλίων της και των λοιπών υποκαταστημάτων.»

(8)     Η παράγραφος 4 του άρθρου 9 αντικαταστάθηκε με το άρθρο 28§16 του ν. 3522/2006 και
ισχύει σύμφωνα με το άρθρο 39- του ίδιου νόμου από 22.12.2006. Η παράγραφος που αντικα-
ταστάθηκε είχε ως εξής:

«4. Δεν υπάρχει υποχρέωση τήρησης βιβλίων υποκαταστήματος στις εξής περιπτώσεις: α) στο υποκατάστημα που στεγάζεται σε συνεχόμενο ή στον ίδιο κτιριακό χώρο με^<sup>;</sup> άλλο υποκατάστημα,

β) στις οποιεσδήποτε πρόσκαιρες εγκαταστάσεις, όπως τα εργοτάξια κατασκευαστικών επι­χειρήσεων, οι χώροι συγκέντρωσης, επεξεργασίας και μεταφοράς αγροτικών προϊόντων, οι αυτοκινητοτράπεζες και οι προσωρινοί εκθεσιακοί χώροι.

Τα στοιχεία των συναλλαγών των εγκαταστάσεων της περίπτωσης αυτής καταχωρούνται στα βιβλία της έδρας ή του υποκαταστήματος στο οποίο ανήκουν το αργότερο μέχρι τη δέκατη πέμ­πτη (15η) ημέρα του επομένου μήνα από την έκδοση ή τη λήψη τους, κατά περίπτωση/®

yy<sup>a</sup><sup>)</sup>Στο υποκατάστημα που βρίσκεται στον ίδιο νομό και νησί με την έδρα ή σε απόσταση μικρότερη των 50 χιλιομέτρων από αυτή. Τα στοιχεία των συναλλαγών των εγκαταστάσεων αυτών καταχωρούνται στα βιβλία της έδρας και ειδικά οι αγορές και οι πωλήσεις κάθε υποκα­ταστήματος παρακολουθούνταν χωριστά από τα αντίστοιχα δεδομένα της έδρας ή άλλου υποκα­ταστήματος. Επί τήρησης βιβλίων Γ κατηγορίας παρακολουθείται χωριστά και το ταμείο κάθε υποκαταστήματος. Δεν απαιτείται διακεκριμένη παρακολούθηση στα βιβλία της έδρας των συ­ναλλαγών του υποκαταστήματος που στεγάζεται στο ίδιο ή σε άλλο συνεχόμενο κτιριακό χώρο με αυτή.»

<sup>(α></sup>Στην περίπτωση α' της παραγράφου 4 του άρθρου 9 η φράση «την έδρα ή» μετά τη φράση «ή στον ίδιο κτιριακό χώρο με» απαλείφθηκε και η περίπτωση γ' προστέθηκε με το άρθρο 20§5 του ν. 3296/2004 και ίσχυσε σύμφωνα με το άρθρου 33 του ίδιου νόμου από 1.1.2005.

<sup>(β></sup>Το δεύτερο εδάφιο της περίπτωσης β' της παραγράφου 4 του άρθρου 9 είχε αντικαταστα­θεί με το άρθρο 9§13 του ν. 2753/1999 και ίσχυσε σύμφωνα με το άρθρο 26 του ίδιου νόμου από 17.11.1999. Το εδάφιο που αντικαταστάθηκε είχε ως εξής:

«Τα στοιχεία των συναλλαγών των εγκαταστάσεων της περίπτωσης αυτής καταχωρούνται στα βιβλία της έδρας ή του υποκαταστήματος στο οποίο ανήκουν το αργότερο μέσα στο πρώτο δεκαήμερο του επόμενου μήνα από την έκδοση ή την λήψη τους, κατά περίπτωση.»

(9)     Η περίπτωση γ' του πρώτου εδαφίου της παραγράφου 4 του άρθρου 9 καταργείταιμε το
άρθρο 19§19 του ν.3842/2010 και η κατάργηση ισχύει με τις διατάξεις του άρθρου~92 του ίδιου
νόμου από 01.06.2010. Η καταργούμενη διάταξη είχε ως εξής:

«Στο υποκατάστημα που βρίσκεται στον ίδιο νομό και νησί με την έδρα ή σε απόσταση μικ­ρότερη των πενήντα (50) χιλιομέτρων από αυτή. Τα στοιχεία των συναλλαγών των εγκαταστά­σεων της περίπτωσης αυτής καταχωρούνται στα βιβλία, της έδρας και ειδικά οι αγορές και οι πωλήσεις κάθε υποκαταστήματος παρακολουθούνται χωριστά από τα αντίστοιχα δεδομένα της έδρας ή άλλου υποκαταστήματος. Επί τήρησης βιβλίων Γ' κατηγορίας παρακολουθείται χωριστά και το ταμείο κάθε υποκαταστήματος».

(10)-Η παράγραφος 5 του άρθρου 9 αντικαταστάθηκε με το άρθρο 9§12 του v.. 2753/1999 και ισχύει σύμφωνα με το άρθρο 26 του ίδιου νόμου από 17.11.1999. Η παράγραφος που αντικα­ταστάθηκε είχε ως εξής:

«5. Στα βιβλία του υποκαταστήματος που τηρούνται χειρόγραφα καταχωρούνται εγγραφές μόνο μίας διαχειριστικής περιόδου, εκτός αν αυτά τηρούνται διπλότυπα.»

(11) Στην παράγραφο 5 του άρθρου 9 η φράση «Με γνωστοποίηση του επιτηδευματία στον προϊστάμενο» του πρώτου εδαφίου και η φράση «Οι ανωτέρω γνωστοποιήσεις» του τρίτου εδαφίου αντικατέστησαν τις φράσεις «Με αίτηση του επιτηδευματία και έγκριση του προϊσταμένου» και «Οι ανωτέρω εγκρίσεις» αντίστοιχα με το άρθρο 28§17 του ν. 3522/2006 και ισχύουν σύμφωνα με το άρθρο 39 του ίδιου νόμου από 22.12.2006.

(12) Η παράγραφος 6 του άρθρου 9 αντικαταστάθηκε με το άρθρο 28§18 του ν. 3522/2006 και ισχύει σύμφωνα με το άρθρο 39 του ίδιου νόμου από 22.12.2006. Η παράγραφος που αντι­καταστάθηκε είχε ως εξής:

«6. Με αίτηση του επιτηδευματία και έγκριση του προϊσταμένου της δημόσιας οικονομικής υπηρεσίας της έδρας μπορεί να επιτραπεί ή μη τήρηση ή η κατά διάφορο τρόπο τήρηση όλων ή μερικών βιβλίων του υποκαταστήματος με εξαίρεση το βιβλίο αποθήκης κω παραγωγής κοστο­λογίου. Η έγκριση αυτή κοινοποιείται και στον προϊστάμενο της δημόσιας οικονομικής υπηρεσί­ας στον οποίο υπάγεται το υποκατάστημα.»

Προηγούμενα, η παράγραφος 6 του άρθρου 9 είχε αντικατασταθεί με το άρθρο 9§13 του ν. 2753/1999 και ίσχυσε σύμφωνα με το άρθρο 26 του ίδιου νόμου από 17.11.1999. Η παράγρα­φος που αντικαταστάθηκε είχε ως εξής:

«6. Με αίτηση του επιτηδευματία και έγκριση του προϊσταμένου της Δ.Ο.Υ. της έδρας, μπορεί να επιτραπεί η μη τήρηση ή η κατά διάφορο τρόπο τήρηση των βιβλίων του υποκαταστήματος.

Η έγκριση αυτή κοινοποιείται και στον προϊστάμενο της Δ.Ο.Υ., στον οποίο υπάγεται το υπο­κατάστημα.»