Ιδιωτικό χρέος: Στο στόχαστρο της κυβέρνησης οι νέες οφειλές – Πλαίσιο πρόληψης 7 σημείων
Με αιχμή την πρόληψη και όχι μόνο τη διαχείριση, η κυβέρνηση ενεργοποιεί επτά νέα εργαλεία για το ιδιωτικό χρέος, επιχειρώντας να περιορίσει τη δημιουργία νέων «κόκκινων» οφειλών σε τράπεζες, Δημόσιο και ασφαλιστικά ταμεία
Τη στρατηγική της στο μέτωπο του ιδιωτικού χρέους επαναπροσδιορίζει η κυβέρνηση, μετατοπίζοντας το βάρος από την εκ των υστέρων ρύθμιση στη συστηματική πρόληψη νέων οφειλών. Με το συνολικό ιδιωτικό χρέος να παραμένει πάνω από τα 247 δισ. ευρώ, το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ενεργοποιεί ένα πλέγμα επτά παρεμβάσεων, οι περισσότερες εκ των οποίων χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Σύμφωνα με την imerisia, στον πυρήνα του σχεδίου βρίσκεται η αναβάθμιση των διαθέσιμων δεδομένων, η έγκαιρη ανίχνευση οικονομικών δυσκολιών και η ενίσχυση της δυνατότητας παρέμβασης πριν οι οφειλές καταστούν μη διαχειρίσιμες. Το στοίχημα είναι διπλό: αφενός να περιοριστεί η δημιουργία νέων «κόκκινων» δανείων, αφετέρου να αποκτήσουν οι αρμόδιες αρχές πληρέστερη εικόνα του πραγματικού μεγέθους και της σύνθεσης του ιδιωτικού χρέους.
Οι αριθμοί
Η ανάγκη αυτή αποτυπώνεται και στους αριθμούς. Οι servicers διαχειρίζονται μη εξυπηρετούμενα δάνεια ύψους 79,5 δισ. ευρώ, εκ των οποίων περίπου 27,6 δισ. ευρώ αφορούν επιχειρηματικά ανοίγματα και 25,2 δισ. ευρώ στεγαστικά. Παράλληλα, στα χαρτοφυλάκια των τραπεζών παραμένουν επιπλέον 5-6 δισ. ευρώ προβληματικών δανείων.
Στο μέτωπο του Δημοσίου, τα ληξιπρόθεσμα προς την εφορία φθάνουν τα 111,7 δισ. ευρώ, ενώ οι οφειλές προς τον ΕΦΚΑ διαμορφώνονται στα 50,6 δισ. ευρώ.
Τα πρώτα εργαλεία σε λειτουργία
Δύο από τα βασικά εργαλεία του νέου σχεδιασμού έχουν ήδη τεθεί σε λειτουργία. Το Κεντρικό Μητρώο Πιστώσεων, που λειτουργεί υπό την Τράπεζα της Ελλάδος, συγκεντρώνει στοιχεία για τις οφειλές φυσικών προσώπων και επιχειρήσεων προς το χρηματοπιστωτικό σύστημα, δίνοντας στον ίδιο τον οφειλέτη –και μόνο με τη συγκατάθεσή του– πλήρη εικόνα της πιστωτικής του κατάστασης. Στόχος είναι η ενίσχυση της διαφάνειας και η αποτροπή υπερδανεισμού.
Παράλληλα, ο Μηχανισμός Έγκαιρης Προειδοποίησης Οφειλετών, μέσω της ψηφιακής πλατφόρμας του gov.gr, επιτρέπει σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις να αξιολογούν τον κίνδυνο αδυναμίας αποπληρωμής των χρεών τους και, όπου απαιτείται, να λαμβάνουν δωρεάν συμβουλευτική υποστήριξη.
Οι επόμενες παρεμβάσεις και ο ρόλος του Δημοσίου
Έως το τέλος του έτους αναμένεται να προστεθούν πέντε ακόμη παρεμβάσεις. Μεταξύ αυτών, η δημιουργία κεντρικού πληροφοριακού συστήματος αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας σε σχέση με οφειλές προς το Δημόσιο, καθώς και η ανάπτυξη μητρώου παρακολούθησης του ιδιωτικού χρέους, το οποίο θα λειτουργεί ως ενιαίο αποθετήριο δεδομένων από δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στη βελτίωση των ψηφιακών εργαλείων του εξωδικαστικού μηχανισμού, με στόχο την ταχύτερη και αποτελεσματικότερη ρύθμιση οφειλών, αλλά και την παροχή υποστήριξης σε επαγγελματίες συμβούλους και οφειλέτες.
Προστασία ευάλωτων νοικοκυριών
Κομβικό στοιχείο του σχεδίου αποτελεί και η ίδρυση του Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων, που απευθύνεται σε περίπου 70.000 ευάλωτα νοικοκυριά. Ο Φορέας θα λειτουργεί με το μοντέλο «sale and lease back», διασφαλίζοντας την παραμονή των δικαιούχων στην κύρια κατοικία τους και παρέχοντας τη δυνατότητα επαναγοράς, εφόσον αποκατασταθεί η οικονομική τους κατάσταση. Με βάση τον προγραμματισμό, η έναρξη λειτουργίας τοποθετείται στο πρώτο εξάμηνο του 2026.
Συνολικά, το κυβερνητικό σχέδιο επιχειρεί να κλείσει τα θεσμικά κενά που παραμένουν από τον πτωχευτικό νόμο και να δημιουργήσει ένα πιο προληπτικό πλαίσιο διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους, σε μια περίοδο που η σταθερότητα των ισολογισμών παραμένει κρίσιμος παράγοντας για την οικονομία.
